Trước thực trạng hồ sơ mua nhà ở xã hội chồng chéo, kéo dài, Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội đề xuất cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành nhằm giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân an cư.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội tại Hà Nội ngày càng lớn, những bất cập trong thủ tục hành chính đang trở thành rào cản khiến không ít người lao động lỡ nhịp an cư. Từ thực tiễn đó, Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội (VPĐKĐĐHN) đã đề xuất thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các ngành liên quan nhằm giảm thiểu tình trạng xác minh chồng chéo, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.
Anh K.T, hiện đang công tác tại một cơ quan nhà nước ở Hà Nội, là một trong những trường hợp điển hình. Với thu nhập chủ yếu trông chờ vào tiền lương hàng tháng, anh cho biết việc mua nhà ở thương mại tại Thủ đô – nơi giá nhà đã lên tới trên dưới 100 triệu đồng/m² – là điều gần như không tưởng. Khi biết thông tin dự án nhà ở xã hội Khu nhà ở xã hội Thượng Thanh (Ricecity Long Châu Thượng Thanh, phường Bồ Đề) do Liên danh Công ty Cổ phần Him Lam Thủ Đô và Công ty Cổ phần BIC Việt Nam làm chủ đầu tư mở bán, hai vợ chồng anh đã đặt rất nhiều kỳ vọng vào cơ hội an cư.
Tuy nhiên, hành trình hoàn thiện hồ sơ mua nhà ở xã hội của anh T lại đầy trắc trở. Việc xin “giấy xác nhận về điều kiện nhà ở” kéo dài qua nhiều khâu, từ nộp hồ sơ trực tiếp, đăng ký lịch hẹn qua ứng dụng, nộp hồ sơ điện tử, đến chờ trả kết quả qua đường bưu điện. Quá trình này không chỉ mất nhiều thời gian mà còn phát sinh những trục trặc trong khâu xử lý và chuyển phát, khiến anh phải đi lại, liên hệ nhiều lần. Thời gian chờ đợi kéo dài khiến anh dù rất nỗ lực vẫn lỡ cơ hội mua nhà, để lại không ít bức xúc và thất vọng.
Thực tế, phản ánh của anh T không phải là cá biệt. Nhiều người dân cho biết họ gặp khó khăn khi nộp hồ sơ trực tuyến, trong khi một số chủ đầu tư còn yêu cầu thêm những loại giấy tờ ngoài quy định. Đáng chú ý, mỗi lần đăng ký mua một dự án nhà ở xã hội khác nhau, người dân lại phải xin lại giấy xác nhận về điều kiện nhà ở, dù thông tin cá nhân và tình trạng nhà đất không thay đổi, gây tốn kém thời gian và công sức.
Trước tình trạng này, Hà Nội đã có văn bản gửi Trung tâm Phục vụ hành chính công, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc đơn giản hóa thủ tục xác nhận đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, theo đại diện VPĐKĐĐHN, quá trình xác nhận người dân có hay không đứng tên quyền sử dụng đất hoặc sở hữu nhà ở vẫn đang gặp nhiều khó khăn do chưa có sự liên thông dữ liệu giữa các ngành Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tư pháp, Thuế và Công an.
Từ thực tế đó, VPĐKĐĐHN đề xuất thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các ngành liên quan. Theo hướng này, công dân chỉ cần tự cam kết trước pháp luật về tình trạng có hay không có nhà ở, đất ở thuộc quyền sở hữu, sử dụng của mình với chủ đầu tư, thay vì phải trực tiếp nộp đơn xin xác nhận tại chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai. VPĐKĐĐHN sẽ thực hiện xác nhận theo danh sách các trường hợp đủ điều kiện mua nhà ở xã hội do Sở Xây dựng Hà Nội chuyển sang, tức là những đối tượng đã được chủ đầu tư và Sở Xây dựng thẩm định, phê duyệt.
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh hiện nay, văn phòng đăng ký đất đai phải thực hiện việc xác nhận điều kiện nhà ở tới hai lần: lần đầu khi người dân nộp hồ sơ và lần thứ hai sau khi Sở Xây dựng xác nhận hồ sơ đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Việc này không chỉ làm tăng khối lượng công việc cho cơ quan quản lý mà còn kéo dài thời gian chờ đợi của người dân.
Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, đại diện VPĐKĐĐHN cũng kiến nghị tăng cường công tác hậu kiểm đối với các dự án và đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội, đồng thời áp dụng các chế tài xử lý nghiêm nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi trục lợi chính sách. Những hình thức vi phạm thường gặp là người mua nhà ở xã hội nhưng không ở mà cho thuê lại, hoặc bán nhà dưới hình thức ủy quyền sử dụng, đi ngược với mục tiêu an sinh của chính sách.
Theo báo cáo của VPĐKĐĐHN, chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 1/1 đến 18/11/2025, đơn vị đã xử lý 37.680 hồ sơ liên quan đến mua nhà ở xã hội. Số lượng hồ sơ tăng đột biến tại những địa phương có dự án nhà ở xã hội mở bán như Thanh Trì, Đông Anh và Long Biên. Cụ thể, Thanh Trì giải quyết 32.330 thủ tục hành chính, trong đó có hàng nghìn hồ sơ mua nhà ở xã hội; Đông Anh xử lý 34.498 thủ tục, Long Biên giải quyết gần 40.000 thủ tục hành chính, với số lượng lớn hồ sơ liên quan đến nhà ở xã hội. Áp lực công việc lớn càng cho thấy sự cần thiết của việc cải cách quy trình, ứng dụng dữ liệu liên thông để giảm tải cho cơ quan quản lý và tạo thuận lợi cho người dân.
Theo Bất động sản ODT, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội ngày càng tăng, đề xuất của VPĐKĐĐHN được kỳ vọng sẽ tháo gỡ “nút thắt” thủ tục, giảm phiền hà, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đảm bảo chính sách nhà ở xã hội đến đúng đối tượng thụ hưởng.